کتاب کریم شیره ای دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه اثر حسین نور بخش

عنوان: کریم شیره ای

نویسنده: حسین نوربخش

انتشارات: سنایی

جلد: شومیز

خلاصه👇🏻

کریم شیره‌ای، هنرمند اصفهانی و دلقک دربار ناصرالدین شاه، با لقب «دوشاب‌الملک» شناخته می‌شد. او که به دلیل کنایه‌های تیزش به «کریم پشه» معروف بود، با لباس‌های رنگارنگ و سواری بر خری کوچک، در هنر «بقال‌بازی» تخصص داشت. کریم برخلاف سایر درباریان، از رعایت ادب سنتی در برابر شاه و مقامات معاف بود و با استفاده از طنز، ایهام و کنایه‌های تند، می‌توانست از سیاست‌های دوران (مانند هزینه‌های سنگین سفرهای شاه) انتقاد کند، بدون آنکه با مجازات روبرو شود.

او به قدری محبوب بود که پس از مرگش، سه روز در ایران عزای عمومی اعلام شد. میراث او، از جمله نمایش‌نامه‌های بقال‌بازی، بازتاب‌دهنده مهارت او در مسخره کردن لقب‌های درباریان و نقد اجتماعی از طریق طنز است؛ چنان که ضرب‌المثل «خرِ کریم را نعل کردن» به دلیل جایگاه و شهرت او در فرهنگ عامه پدید آمد.